Spataders of varices
Het hart pompt het bloed door de slagaders (arteriën) naar de benen tot in het uiteinde van de tenen. Dat bloed keert terug naar het hart via de aders (venen). Om ervoor te zorgen dat het bloed vlot terug naar het hart stroomt tegen de zwaartekracht in, bevatten de aders kleine éénrichtingsklepjes. Als die klepjes niet meer goed werken kunnen die aders zich ontwikkelen tot spataders.
Wat zijn de symptomen van spataders?
Spataders herken je aan kleine of grote blauw-paarse, kronkelende, verbrede aders die zichtbaar zijn onder de huid. Daarbij hoort soms ook vochtophoping met gezwollen enkels. Op termijn kunnen zelfs huidveranderingen optreden, zoals verkleuringen, eczeem, of zelfs een chronische wond (open been).
Spataders ontwikkelen zich vaak op de benen, meestal specifiek op het bovenbeen, de kuiten, de enkels en de voeten. Ze kunnen gepaard gaan met klachten zoals:
een zwaar, pijnlijk of moe gevoel in de benen met soms zwelling
een branderig gevoel
krampen of jeuk in de benen, vooral ’s avonds bij rust of ‘s nachts tijdens het slapen
onrustige benen
esthetische bezwaren
Wanneer spataders lange tijd bestaan, kunnen ze leiden tot complicaties:
ontsteking van de ader (flebiet)
bloedklonters (thrombose)
huidafwijkingen zoals verkleuring, jeuk of zelfs open beenwonden (ulcera)
Wat zijn mogelijke oorzaken en complicaties van spataders?
Spataders ontstaan doordat de klepjes in de aders niet goed meer sluiten. Het bloed stroomt dan niet efficiënt terug naar het hart. De aders worden overbelast en gaan uitzetten.
Factoren die het risico verhogen zijn onder andere:
langdurig rechtstaan of zitten
overgewicht
erfelijke aanleg
zwangerschap
doorgemaakte thrombose
Ongeveer één op de drie mensen krijgt vroeg of laat last van spataders, al is de ernst van de spataders erg verschillend.
Zijn spataders gevaarlijk?
Spataders zijn meestal niet levensbedreigend, maar ze kunnen wel de levenskwaliteit beïnvloeden. Ze veroorzaken niet alleen esthetische hinder, maar ook pijn en vermoeidheid. Op lange termijn kunnen ze leiden tot ontstekingen, bloedklonters en huidproblemen. Vroege behandeling helpt om complicaties te voorkomen.
Wat zijn de beste behandelingen voor varices?
De behandeling hangt af van de ernst van de klachten en de onderliggende oorzaak. Niet alle spataders moeten behandeld worden, maar bij pijn, zwelling of risico op complicaties is dat wél aangewezen.
Er zijn twee veelgebruikte technieken om spataders chirurgisch te behandelen. De klassieke methode is het operatief verwijderen van spataders, of varicectomie. Daarbij worden de aangetaste aders via een klein sneetje of prikje verwijderd.
Een modern alternatief is de spatader verwijderen met laser, waarbij de spatader van binnenuit wordt dichtgeschroeid met warmte. Deze techniek laat geen littekens na en zorgt meestal voor een vlotter herstel.
Laserbehandeling varices of spataders verwijderen met laser
Een laserbehandeling (radiofrequente ablatie) is een ingreep om spataders of varices te verwijderen met laser. In plaats van de spataders operatief weg te nemen (zoals bij een varicectomie), worden de spataders met een laser als het ware kapotgebrand.
Varicectomie of spataderoperatie
Een varicectomie is een behandeling voor spataders (of varices) waarbij de spataders chirurgisch worden verwijderd. Deze behandeling wordt gekozen wanneer de spataders te groot of te uitgebreid zijn voor een laserbehandeling, of wanneer de bron van de spataders zich op een moeilijk bereikbare plaats bevindt.